Ortaklık belgesiyle ABD'nin 'demokratikleştirme yöntemlerine' yeşil ışık yakıldı: Türkiye BOP ortağı

BAHADIR SELİM DİLEK

 

ANKARA - Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün ABD ziyareti sırasında açıklanan Ortak Viz­yon Belgesi'yle AKP, dış politi­kada kendisini ABD'ye teslim etti. Belge, Türkiye'nin dış poli­tikadaki öncelikli konu başlıkla­rına ABD "gölgesi" düşürdü.

Türkiye ve ABD'nin birlikte çaba harcamalarını gerekli kılan ortak sınamalar ve fırsatlarla kar­şı karşıya olduğu vurgulanan bel­gede "İstişare ve işbirliğine dönük ortak gündemimizin un­surlarını bu sınama ve fırsatlar şekillendirmektedir" denildi. Ancak, fırsat ve sınamalara açık­lık getirilmedi. Ortak Vizyon Belgesi'nde yer alan maddelerin değerlendirmeleri şöyle:

• Geniş Ortadoğu'da barış ve istikrarın   demokrasi   yoluyla yaygınlaştırılması istenip BOP'a ilişkin politikalara Türkiye ortak ediliyor. Böylece, ABD'nin Or­tadoğu ülkelerine ilişkin politikalarında Türkiye'nin, Washing­ton yönetiminin dümen suyuna girmesinin yolu açılıyor.

• Israil-Filistin anlaşmazlığı­nın iki devletli çözüm temelinde sonuçlandırılmasının gündeme taşındığı belgede, Türkiye'nin bugüne kadar izlediği "iki tara­fa da eşit mesafede bulunma" politikası görmezden geliniyor.

• Birleşik Irak'ta istikrarın ve demokrasinin teşvik edilmesine vurgu yapılan belge ile ABD, Irak politikasında Türkiye'nin desteğini almış görünüyor. AB­D'nin Irak'ta yaptığı uygulama­lar dikkate alındığında, başta in­san hakları ihlalleri olmak üzere, hukuka aykırı bütün faaliyetle­rinde, "Türkiye, ABD'nin yanında" görüntüsü ortaya çıkıyor.

• İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik çabaların des­teklenmesi   istenilen  belgede Türkiye, İran konusunda ABD' nin yanına çekilmek İsteniyor.

• Kıbrıs sorununa BM gözeti­mi altında adil, kalıcı ve karşılık­lı kabul edilebilecek bir çözüm sağlanmasının desteklenmesi ve bu bağlamda Kıbrıs Türklerinin üzerindeki izolasyonların kaldı­rılması gündeme getirilerek KKTC'nin varlığı yok sayılıyor. Belgede,   referandum   öncesi KKTC'ye verilen ancak tutul­mayan sözlere hiç değinilmiyor.

• Enerji güvenliğinin, kaynak ve güzergâhların çeşitlendiril­mesi istenen belgede, Türkiye enerji kaynaklarına ilişkin ABD politikalarına   ortak   ediliyor. Böylece Kafkaslar ve Orta Asya ülkelerine yönelik olarak ABD,

Türkiye üzerinden politika yü­rütme şansını yakalayabiliyor.

• Transatlantik ilişkilerin güç­lendirilmesi ve NATO'nun dö­nüşümü gündeme getirilip Tür­kiye'nin Batı kurumlan dışında Avrasya coğrafyasına ilgi duy­masının önü kesilmek isteniyor.

• PKK ve diğer terör örgütle­ri ile mücadele başlığı ile Türki­ye, ABD'nin teröre ilişkin poli­tikalarında öne çıkarılıyor. An­cak, ABD'nin Irak'ta PKK'ye karşı bugüne kadar neden hare­kete geçmediği sorusu yanıtsız kalıyor. Belgeyle, Türkiye, AB­D'nin terörle mücadele adı altın­da yürüttüğü politikayı da be­nimsemiş duruma düşüyor.

• Belgede dinler ve kültürler içinde ve arasında anlayış, saygı ve hoşgörünün arttırılması iste­nerek AKP politikalarına el al­tından destek veriliyor.