Köşe Pusulası — 14 Eylül 2026

Bu sayıda

Pozisyon farkı

Terörsüz Türkiye süreci ve Öcalan tartışması

İmralı'da Öcalan için yapıldığı iddia edilen yeni yapı, günün en sert tartışmasını tetikledi. Dört yazar sürece dört ayrı siyasi zeminden bakıyor: biri sahiplenip savunuyor, ikisi milliyetçi-devletçi bir refleksle karşı çıkıyor, biri de meseleyi tarihsel-ideolojik bir şüpheyle sorguluyor.

Abdulkadir Selvi — Hürriyet

Öcalan'a ev tartışmaları üzerinden süreci sabote etme çabası

"Bunlar Öcalan'dan ya da PKK'dan rahatsız değil. Bunlar bu sorunun Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından çözülüyor olmasından dolayı rahatsızlar."

"Öcalan'a yapıldığı iddia edilen yapı ise cezaevinin içinde ve tamamen Terörsüz Türkiye süreci kapsamında koordinasyon ve toplantı amacıyla ihtiyaç duyulduğunda kullanılıyor."
"PKK'dan ve Öcalan'dan rahatsız olsalar, 'Bir oy CHP'ye, bir oy HDP'ye' diye kampanya yaparlar mıydı?"
"Suriye'nin üçte birini kontrol eden SDG-PKK kendini tasfiye edip Suriye devletine entegre oldu."
"Gelin İmralı'daki birkaç metrekarelik bir müştemilata kurban vermeyelim."

Değerlendirme: Selvi, tartışmayı "ev" değil "idari koordinasyon mekânı" çerçevesine oturtarak meşrulaştırıyor ve itirazı doğrudan niyet okumaya, muhalefeti geçmişteki HDP ittifaklarıyla itham etmeye bağlıyor. Bu, argümanın gücünü sürecin somut kazanımlarından değil, karşı tarafın saikini sorgulamaktan alan klasik bir savunma stratejisi; yapının niteliğine dair kamuoyuna sunulan somut bilgi ise sınırlı kalıyor.

İlay Aksoy — Yeniçağ

DEM adını neden "Demokratik Cumhuriyet Hareketi" olarak değiştiriyor?

"İhanet yasası o kadar sorunlu bir yasa ki ne kadar yazsan, ne kadar anladığını düşünsen de hep daha önce değerlenmeyi atladığın korkunç bir boyutu daha ortaya çıkıyor."

"Çünkü PKK veya DEM ne demokrasi ne de cumhuriyet yanlısı."
"Adına 'Cumhuriyet' ifadesini koyarak sanki devlete karşı değilmiş gibi algı yaratıp geçimini uyuşturucu, silah ve insan ticaretinden sağlayan sapık bir terör örgütüne meşruiyet kazandırmaya devam edecektir."
"Bu dokuz partinin adlarında hiç bir zaman 'Cumhuriyet' ifadesi kullanılmadı."
"DEM, PKK'yı temsil ederek emperyalistlere ve Siyonistlere hizmet etmeye devam etmesi de asla tesadüf değildir."

Değerlendirme: Aksoy, DEM'in isim değişikliğini 1924'teki Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na ve tarihî isyan kronolojisine bağlayarak bir "tesadüf değil" örgüsü kuruyor; ancak partinin adını değiştirmesi ile yüz yıl önceki bir muhalefet partisinin programı arasında doğrudan bir nedensellik kanıtı sunulmuyor. Yazı, ikna gücünü tarihsel çağrışımdan ve komplo diline yaslanan bir okur güveninden alıyor.

Arslan Bulut — Yeniçağ

Hakan Fidan ve belli bir azınlık

"Fidan'ın sözleri doğru değildir. Bu topraklarda, modern bir devlet yönetimi kuran ve anayasal vatandaşlığı esas alan AKP değil, Atatürk'tür, Cumhuriyetin kurucu kadrolarıdır."

"Bu ifadelerdeki 'belli bir azınlık' kimlerdir, 'genel yapı' kimlerdir?"
"Yıllarca istihbarat başkanlığı yapmış halen de Dışişleri Bakanı olan bir kişi, Anayasal vatandaşlığın, Cumhuriyetle birlikte geldiğini nasıl yok sayar da bunu AKP iktidarının getirdiğini söyler?"
"Tom Barrack'ın 'İsrail bölgede ulus devlet istemiyor, Türkiye de Osmanlı millet sistemine dönmeli' sözlerine paralel olarak Türkiye merkezli bir 'Türk-Arap-Kürt Konfederasyonu'nun siyasal alt yapısı hazırlanıyor."
"Buradaki '100 yıllık sorun'dan kasıt nedir? Cumhuriyetin kendisi mi?"

Değerlendirme: Bulut, Dışişleri Bakanı Fidan'ın Diyarbakır'daki sözlerini cümle cümle didikleyerek, süreci "Cumhuriyetin tasfiyesi" tartışmasına taşıyor. Fidan'ın kimlik-inkârı eleştirisini Cumhuriyetin kuruluş felsefesine bir saldırı olarak okuması, tarihsel-Kemalist bir refleksle siyasi bir söylemi doğrudan rejim tehdidine dönüştürüyor; Barrack alıntısıyla kurulan "konfederasyon" bağlantısı ise ispatlanmış bir iddia değil, bir çıkarım.

Ümit Zileli — Nefes

Öcalan'ın İdris-i Bitlisi aşkı!

"Şimdi devlet bize terörist gözüyle baksa da yarın en az MHP kadar bu devletin sağlam bir ayağı olacağız!"

"Aslında 90'ların ilk yıllarında bu görüşte değildi Öcalan; yazılarında İdris-i Bitlisi'den 'Osmanlı ajanı' olarak söz ediyordu!"
"Çaldıran, Mercidabık ve Ridaniye savaşları Kürt-Osmanlı ittifakının ürünüdür."
"Bu hükmün, Alevi/Türkmenlerin, yani Osmanlı devletinin kurucu unsurunun ezilmesi, yok edilmesi projesinin mimarı da hüküm verilirken o çadırdaydı."
"500 yıllık kan, gözyaşı ve hesaptır söz konusu olan!"

Değerlendirme: Zileli, tartışmanın "ev" gündemiyle gölgede kalan asıl meselenin Öcalan'ın Yavuz Sultan Selim-İdris-i Bitlisi ittifakına dayandırdığı "Kürt-Osmanlı ittifakı" tezi olduğunu savunuyor ve bunu 500 yıl önceki Alevi/Türkmen kıyımıyla yüzleştiriyor. Milliyetçi-muhafazakâr yazarların "ihanet" çerçevesinden tamamen farklı bir eksenden, sol-laik ve Alevi hassasiyetli bir tarihsel eleştiri sunması, sürece yönelik itirazın tek bir ideolojik kaynaktan gelmediğini gösteriyor.

Pozisyon Haritası — Terörsüz Türkiye Sürecine Yaklaşım

Milliyetçi–devletçi zemin Sol–laik eleştiri zemini Şüpheci / Karşı Destekleyici

Selvi

Aksoy

Bulut

Zileli

Sürece destek tek bir isimde (Selvi) yoğunlaşırken, itiraz cephesi kendi içinde ikiye ayrılıyor: Aksoy ve Bulut milliyetçi-devletçi bir "ihanet" diliyle, Zileli ise sol-laik bir tarihsel şüphecilikle karşı çıkıyor.

Ortak vurgu

Siyasetin itibarı ve hesap verilebilirlik

Farklı gazetelerden iki yazar, birbirinden habersiz gibi görünen iki farklı olayı anlatırken aynı sonuca varıyor: gücü elinde bulunduranların hesap vermeden hareket edebildiği bir dönemden geçiyoruz. Aralarında gerçek bir görüş ayrılığı yok; bu yüzden pozisyon grafiği yerine bir mutabakat özeti sunuyoruz.

Mehmet Ocaktan — Karar

Siyaset itibarsızlaşırsa millet kazanır mı?

"Maalesef İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun İstanbul'u üç kez üst üste kazanması sonucunda başlayan 'siyaset mühendisliği' süreci, Türk siyasetini itibarsızlaştıran bir noktaya gelmiş bulunuyor."

"AK Parti açısından güçlü bir siyasi rakip olarak görülen İmamoğlu'nun önce 30 yıllık diploması elinden alındı, 'ahmak' kelimesi yüzünden absürt ötesi bir dava açıldı, yolsuzluk iddiasıyla hapse atıldı."
"Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş'ın tutuklanmasının ardından belediye meclisinde belediye başkan vekilliği için yapılan seçim, siyasetin değerini düşüren en talihsiz gelişme oldu."
"Bu sandık dışı başarıya en çok sevinen isim, kefen ve terlik pazarlamacısı Cübbeli oldu!"
"Tartışmalı bir PISA başarısıyla bile teselli bulmaya çalışıyoruz."

Değerlendirme: Ocaktan, AK Parti'nin 2002'deki "siyaseti itibarlandırma" vaadini bugünkü İmamoğlu ve Üsküdar örnekleriyle karşılaştırarak bir tutarsızlık iddiası kuruyor. Muhafazakâr bir gazetede bu denli doğrudan bir "siyaset mühendisliği" eleştirisi yazılması, iktidara yakın medyada da bu konuda tek sesli bir mutabakat olmadığını gösteriyor.

Deniz Zeyrek — Nefes

"İktidar biziz" ruh hali!

"'Biz iktidarız, güç bizde, haklı olsak da olmasak da hep biz kazanırız' hissini bilir misiniz?"

"Zira, sözünü ettiğim kiracı, haklı olmadığını bilen ama siyaseten çok güçlü olduğuna inanan, sürecin her hâlükârda kendi lehine gelişeceğinden emin olan biri çıktı."
"Biraz araştırınca öğrendim ki kendisi Cumhurbaşkanlığı'na bağlı çok önemli bir kurumun başkanının eski eşi."
"İnsanlara 'en büyük günah kul hakkı yemektir, kul hakkı yerseniz hiçbir şekilde affedilmezsiniz' tarzı fetvalar veren birilerinin, sahip oldukları siyasi güce güvenerek başkalarının haklarını çiğnemesi, ne yazık ki bu dönemin klişesi haline geldi."
"Ancak ne yazık ki gücü ve yetkiyi elinde bulunduranların neredeyse tamamında bu ruh hali var."

Değerlendirme: Zeyrek, sıradan bir kira anlaşmazlığını, siyasi bağlantısı olan bir kiracının hukuku nasıl işlevsizleştirdiğinin küçük ama çarpıcı bir örneğine dönüştürüyor. Somut isim vermeden ama "Cumhurbaşkanlığı'na bağlı bir kurumun başkanının eski eşi" detayıyla iddiasını belirginleştirmesi, anekdotu genel bir sistem eleştirisine taşımasını güçlendiriyor; doğrulanabilir belge sunulmaması ise iddiayı okurun güvenine bırakıyor.

Pozisyon farkı

Ekonomi: Bağımsızlık zaferi mi, cepteki kriz mi?

Aynı ekonomiye iki taban tabana zıt bakış: biri IMF borcundan kurtuluşu tarihi bir bağımsızlık zaferi olarak anlatıyor, diğeri ise tek bir telefon etiketi üzerinden vergi yükünün ve satın alma gücündeki çöküşün hesabını çıkarıyor.

Fuat Bol — Hürriyet

Devlet ve bağımsızlık -3-

"Ülkemizi gerçek anlamda bağımsızlığa kavuşturmak için hayatını ortaya koyan Sayın Erdoğan, işe IMF'nin borcunu bitirip yeni borç almamakla, daha açık ifadesiyle direktif almamakla başladı."

"1999 depreminde başbakan olan Ecevit, dışarıdan gelen deprem yardımlarını memura maaş olarak vermek zorunda kalmıştı."
"Para aldığımız için emir alıyor ve koca ülkemizi IMF'nin Türkiye Masası Şefi memuru (Cottarelli) idare ediyordu."
"Böylesine bir borç sarmalında olan bir ülke için gerçek anlamda bir bağımsızlıktan bahsedilebilir mi?"
"O gözünü karartıp ikinci yolu seçti ve ölümüne ülkesinin gerçek bağımsızlık yoluna baş koydu ve yola çıktı."

Değerlendirme: Bol'un "Devlet ve bağımsızlık" dizisinin üçüncü bölümü, ekonomik bağımsızlığı yalnızca IMF borcundan arınma üzerinden tanımlıyor ve bugünün enflasyon, döviz ve satın alma gücü tartışmalarına hiç değinmiyor. 1999-2001 krizi ile bugünü karşılaştırırken aradaki yirmi yılı ve güncel makroekonomik tabloyu dışarıda bırakan bir anlatı kuruluyor.

Murat Muratoğlu — Nefes

Apple'a 164 bin devlete 171 bin

"Asgari ücretli yemeyecek, içmeyecek, kira vermeyecek, fatura ödemeyecek, otobüse binmeyecek… Ancak öyle bir yıl sonra telefonun kutusunu açacak."

"Amerika'daki başlangıç fiyatı 1.999 dolar… Türkiye'deki etiketi 229 bin 999 lira… Teknoloji aynı, elma aynı, kutu aynı. Değişen yalnızca fiyatı…"
"Sonuçta devletin tek bir Duo'dan aldığı para, telefonun vergisiz bedelinden 4 bin 531 lira daha fazla!"
"Apple'ın 11 Eylül kapanışı itibarıyla piyasa değeri yaklaşık 4.9 trilyon dolar... Bir Apple, yaklaşık 2.9 Türkiye ediyor."
"Yalan söylemediğini var sayarsak zenginiz yani… E madem zenginiz, niye alamıyoruz bu telefonu?"

Değerlendirme: Muratoğlu, tek bir ürün fiyatı üzerinden vergi kalemlerini (ÖTV, KDV, bandrol, kültür payı) tek tek ayrıştırarak somut ve doğrulanabilir bir hesaplama sunuyor — bu, köşedeki en veri temelli argümanlardan biri. Cevdet Yılmaz'ın kişi başı gelir açıklamasını doğrudan bu hesaba karşı konumlandırması, iktidarın "büyüme" anlatısıyla vatandaşın günlük tüketim gerçekliği arasındaki makası görünür kılıyor.

Pozisyon Ekseni — Ekonomiye Bakış

Cepteki kriz Bağımsızlık zaferi

Muratoğlu

Bol

Bol, ekonomik hafızayı 1999-2001 krizine sabitleyip bugünkü tabloyu bir "bağımsızlık zaferi" olarak sunarken, Muratoğlu güncel fiyat ve vergi verileriyle bunun tam tersini, hanehalkının satın alma gücündeki çöküşü anlatıyor.

Pozisyon farkı

Eğitim: Kriz mi, başarı hikâyesi mi?

Okulların açıldığı hafta, eğitim sistemine dair iki taban tabana zıt tablo çizildi: biri akran zorbalığı, öğretmen açığı ve fırsat eşitsizliğinden söz ederken, diğeri PISA 2025 sonuçlarını bir "başarı hikâyesi" olarak savunup eleştirileri "yankı odası" psikolojisine bağlıyor.

İsmet Özçelik — Aydınlık

Okullar açılırken bir velinin acı veren cümlesi…

"Eskiden çocuklarımızı kötü alışkanlıklardan kurtulur diye okula gönderiyorduk. Şimdi çocuklarımız kötü alışkanlıkları okulda ediniyor. Bu iş nasıl çözülecek bilemiyorum."

"'Eğitimde fırsat eşitliği' yok. Parası olan için ayrı… Yoksul için ayrı bir eğitim düzeni var."
"Rehber öğretmen sayısı yetersiz. Normali yüz öğrenciye bir rehber öğretmen. Bizde ise 300 öğrenciye bir."
"Türk Eğitim Sen'in araştırması… Sonuçları çok çarpıcı. Öğretmenler durumun farkında. Yüzde 50'si bizzat şahit olmuş."
"Öğrencilerin yüzde 75'i… Yaşadıklarını ailesiyle, öğretmenlerle paylaşmıyor... Korkudan."

Değerlendirme: Özçelik, bir velinin tek cümlesini merkeze koyarak eğitim sistemini akran zorbalığı, rehberlik hizmetlerinin yetersizliği ve fırsat eşitsizliği üzerinden bütünlüklü bir kriz tablosu olarak sunuyor. Köy Enstitüleri nostaljisiyle bugünün somut istatistiklerini (Türk Eğitim-Sen anketi) birleştirmesi, duygusal bir girişi veri destekli bir eleştiriye bağlıyor.

Nebi Miş — Sabah

PISA sonuçlarını sahiplenemeyenler…

"OECD Eğitim ve Beceriler Direktörü Andreas Schleicher, Türkiye'nin bu performansını 'tüm dünyanın dikkatle incelemesi gereken bir başarı hikayesi' olarak nitelendirdi."

"Türkiye ilk defa, fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktı."
"Yıllardır Türkiye'nin eğitim sistemini PISA sonuçları üzerinden eleştiren çevreler, bu defa aynı verilerin gösterdiği başarıyı kabul edemiyorlar."
"Yükselişi, 'OECD ortalaması düştü' diyerek açıklamaya çalışanlar var."
"Siyasal temenniler ve endişeler toplumsal gerçekliğin yerine geçerse, hakikatle bağ kopar."

Değerlendirme: Miş, PISA 2025 verilerini bir başarı göstergesi olarak sunarken eleştiri odağını sonuçların kendisinden, bu sonuçları yorumlayan "muhalif" çevrelerin zihniyetine kaydırıyor. Aynı sayıda Mehmet Ocaktan'ın PISA başarısını "tartışmalı" ve "özel hazırlığın" ürünü olarak nitelemesi, Miş'in "yankı odası" eleştirisinin hükümete yakın basında bile karşılık bulmadığını gösteriyor.

Pozisyon Ekseni — Eğitim Sistemine Bakış

Yapısal kriz Başarı hikâyesi

Özçelik

Miş

Özçelik okulun içindeki günlük sorunlardan; Miş ise uluslararası sınav verisinden yola çıkıyor — ikisi de aynı sistemi anlatıyor ama birbirine hiç değmiyor.

Ortak vurgu

Serveti sorgulamak: Altın, vitrin ve hesap

Bir düğünde sergilenen altınlardan bir odunlukta bulunan servete uzanan haber zinciri, kaynağı belirsiz zenginliğin hesabının sorulmasını gündeme getirdi.

Tülin Türkoğlu — İnternet Haber

Pembe vitrin, altın ve hesap

"'Vanlı Kara Haydar' diye bilinen Mehmet Fatih Tançalan ile Çağla Öz'ün düğününde takılan altınların büyük bir servet olduğu kameraların önünde sergilendi. Bu servetin bir odunluk haberiyle karşımıza çıkması, başlı başına çarpıcı."

"Oysa asıl soru orada duruyor: O servet nasıl edinildi?"
"Bu ülkenin gençlerine kısa yoldan zengin olma hayalini sosyal medyadan pompalayan kolpa hayatların sahipleri için gereken yapılsın."
"Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı, merkezi yönetimle görüşmeden şehrin bekleyen işlerini nasıl ilerletecek?"
"Yavaş'a sorulacak en yararlı soru, Sayın Erdoğan'la neden görüştüğü değil, görüşmenin Ankara'ya ne kazandırdığıdır."

Değerlendirme: Türkoğlu, tek köşede iki ayrı meseleyi birleştiriyor: bir düğün-altın-servet skandalının kaynağının araştırılması çağrısı ve Mansur Yavaş'ın Erdoğan'la görüşmesine yönelik eleştirilerin tutarsızlığı. İçişleri ve Adalet bakanlarına doğrudan isim vererek çağrı yapması, yazıyı soyut bir yorumdan çıkarıp somut bir hesap sorma talebine dönüştürüyor; ancak butik hakkındaki taklit ürün iddiasını kendisi de "doğrulayacak belgem yok" diyerek temkinli bırakıyor.

Tekil yazı

Bülent Arınç – Melih Gökçek düğün krizi

Ahmet Davutoğlu'nun oğlunun düğününde Bülent Arınç'ın yaptığı konuşma, hakkında soruşturma açılan Melih Gökçek'e beklenmedik bir siyasi fırsat sundu.

Ahmet Hakan — Hürriyet

Bülent Arınç'tan Melih Gökçek'e düğün kıyağı

"Bülent Arınç, hırsına ve kinine yenik düşerek bu havanın Gökçek lehine değişmesine katkı sundu."

"Düğün adabını zorlayarak, düğünü siyasete alet ederek, düğünde rol çalarak... Melih Gökçek'e giydirdi de giydirdi."
"'Erdoğan karşıtlarının ağırlıkta olduğu bir düğün töreninde... Erdoğan'a ağır eleştiriler yönelten DAVUTOĞLU göklere çıkarıldı. Erdoğan'a destek konusunda milim sapma yapmamış GÖKÇEK'e saldırıldı.'"
"Melih Gökçek, Bülent Arınç'a ne kadar teşekkür etse az."
"Ergün Başkan... Arınç'ın konuşmasıyla nikâhtan rol çaldığını münasip bir lisanla hatırlatmış."

Değerlendirme: Hakan, AK Parti tabanının Gökçek soruşturmasına karşı temkinli durduğu bir anda Arınç'ın düğün konuşmasının nasıl bir "kıyak" haline geldiğini anlatıyor. Olayı Gökçek'in siyasi manevra kabiliyetine, Arınç'ın kişisel motivasyonuna (hırs ve kin) indirgeyen okuma, kulis bilgisine dayanıyor ve doğrulanabilir bir belge sunmuyor; buna karşılık Gökçek'in kendi açıklamasını doğrudan alıntılayarak iddiasını destekliyor.

Tekil yazı

LGBT derneklerine operasyon ve muhafazakâr sessizlik

Savcılığın LGBT derneklerine yönelik operasyonu, muhafazakâr cenahın kendi içindeki hesaplaşmasını da gün yüzüne çıkardı.

Ali Karahasanoğlu — Yeni Akit

SP sessiz, Milli Gazete sessiz. Yeni Asya sessiz. LGBTİ'lere operasyon

"Ahiretinizi berbat ediyorsunuz."

"Yıllardır 'Aile bitiyor. LGBT bataklığına siyasi iktidar bir çare bulmalı' çağrılarına kulak verip, eşcinselliği meşrulaştırma girişiminde bulunan derneklere dün operasyon yaptı."
"Biz siyasi iktidara, geç kalmış olsalar da, savcıların önlerini açtıkları için, LGBT derneklerine operasyon yapılmasının önündeki engellerin kaldırılmasına destek verdiği için teşekkür edelim..."
"Milli Gazete'deki dostlar, Yeni Asya'daki kardeşler... 'Hah hah ha... Siz bu iktidarın LGBT'ye zemin hazırlamak için iktidara getirildiğini bilmiyor musunuz?' diyerek bize nanik yapıyorlardı..."
"İstanbul Sözleşmesi'nden çıkılmasını istediğimizde, CHP karşı çıktı. İYİ Parti karşı çıktı. HDP karşı çıktı."

Değerlendirme: Karahasanoğlu, LGBT derneklerine yönelik savcılık operasyonunu iktidara bir teşekkür vesilesine çevirirken, aynı zamanda Saadet Partisi, Milli Gazete ve Yeni Asya gibi kendi ideolojik akrabalarını "destek açıklaması yapmadıkları" gerekçesiyle sert bir dille eleştiriyor. Bülent Arınç'ın "işgüzar savcı" ifadesini de bu çerçeveye dahil ederek, muhafazakâr cephenin kendi içindeki güven krizini gözler önüne seriyor.

Tekil yazı

FETÖ ve Süleymancılar soruşturması

Ankara ve Bakırköy başsavcılıklarının yürüttüğü soruşturmalarda, Süleymancı cemaatinin liderlik değişimiyle FETÖ arasındaki bağa dair yeni tanık ifadeleri ortaya çıktı.

Nedim Şener — Hürriyet

Süleymancılar FETÖ-Alihan Kuriş suç hattını deşifre ediyor

"Alihan'ı cemaatin başına geçirmek için tek seçenek Arif Ahmet Bey'in ölmesiydi. Bu nedenle FETÖ'nün Arif Ahmet Bey'i öldürmesi eyleminde planda Alihan da vardı."

"15 Temmuz darbe girişiminden üç hafta sonra, 7 Eylül 2016'da Ahmet Arif Denizolgun'un şüpheli ölümü sonrası 'Süleymancılar' olarak bilinen cemaatin yönetimini ele geçiren yeğeni 'Alihan Kuriş çıkar amaçlı suç yapılanması'yla ilgili iki soruşturmada tüm yollar Fethullahçı Terör Örgütü'ne çıkarıyor."
"Almanya'da oluşturulan 70 milyon Euro harcanan büyük bir merkezin FETÖ mensuplarının Türkiye'ye iade edilmeden faaliyet gösterebilmelerine imkân sağladığını söyledi."
"Alihan doğrudan FETÖ tarafından yönetilmekteydi. Hatta biat etmediği takdirde cemaatin başından gideceğini biliyordu."
"Fethullah Gülen'den mektup geldi, ilerleyen süreçte birlikte hareket etmek istediğini söyledi. Ancak ben hayır demeyi düşünüyorum, biz devletimizin yanında dururuz."

Değerlendirme: Şener, tanık ifadelerini isim ve tarih vererek aktarıyor ve bunu doğrudan savcılık dosyalarına dayandırıyor — bültendeki en belgeye dayalı, doğrulanabilir iddialardan biri. Yine de anlatının tamamı tek taraflı tanık beyanlarına dayanıyor; Alihan Kuriş cephesinin bu iddialara yanıtı yazıda yer almıyor.

Tekil yazı

CHP krizi: Mutlak butlan tartışması

Yargıtay'ın CHP kurultay davasında "mutlak butlan" kararını ön incelemeye alması, siyasetçiler arasında üç farklı senaryo yorumunu gündeme getirdi.

Nuray Babacan — Nefes

Mutlak butlan'a üç yorum…

"İktidar zaten elde edeceği sonucu aldı, artık mutlak butlanda ısrar etmez."

"Yargıtay 3. Hukuk Dairesi yaz başında... CHP kurultay davasında, 'mutlak butlan' nedeniyle Özgür Özel ile parti yönetiminin tedbiren görevden uzaklaştırılması kararını, ön incelemeye almıştı."
"Herkes biliyor ki; 'mutlak butlanın' 'çağrı heyetine' dönüştürülmesi en çok beklenen durum."
"Yargıtay'ın bu garabeti ortadan kaldıran bir karar vermesinin, bundan sonra tüm partiler ve Türk siyaseti için çok değerli olacağı yorumu yapılıyor."
"Bütün bu kaos, merkezde yeni bir siyasi partinin doğuşunu mümkün kılmıştır."

Değerlendirme: Babacan kendi görüşünü öne çıkarmak yerine, hukukçu siyasilerin üç farklı senaryosunu (iktidarın sonuç aldığı için ısrarcı olmayacağı, kararın iptal edilmesi gerektiği, sürecin yeni bir parti doğurduğu) yan yana koyan bir muhabirlik metni sunuyor. Bu, köşe yazısından çok bir kulis-analiz haberi işlevi görüyor ve okuru tek bir sonuca yönlendirmeden farklı olasılıkları tartmasını sağlıyor.

Ortak vurgu

Dünya gündemi: Ortadoğu, Çin ve Trump

Üç yazar da dış politikaya eğiliyor ama birbirini tamamlayan, çelişmeyen üç ayrı hikâye anlatıyor: Çin'in Ortadoğu'daki gölge stratejisi, Türkiye'nin Husilere karşı savaşıp savaşmayacağı sorusu ve Trump'ın istihbarat çevresiyle yaşadığı güven krizi.

Kerem Alkin — Sabah

Çin ABD'yi Orta Doğu'ya gömmeye kararlı

"Çin'in hedefi net; ABD'yi İran, Körfez, Kızıldeniz ve Yemen'de sürekli kaynak harcayan bir güce dönüştürmek."

"Uluslararası haber ajansları, İran'ın Hong Kong merkezli bir aracı üzerinden 300 ila 400 Çin yapımı omuzdan atılan hava savunma sistemi almak üzere anlaşmaya vardığını yazdılar."
"Çin, kendi tankerlerinin Babülmendep'ten güvenli geçişi için Husilerle doğrudan temas kurdu."
"Bu aşamada maliyet Washington'a, stratejik getiri Pekin'e yazılıyor gözüküyor."
"ABD'nin içinde debelendiği Orta Doğu bataklığı, Çin'e Asya-Pasifik'te paha biçilemez bir stratejik zaman kazandırıyor."

Değerlendirme: Alkin, dağınık görünen haberleri (İran'a silah sevkiyatı, uydu görüntüleri, Husi teması) tek bir "Çin stratejisi" çerçevesinde birleştiriyor. Kendisi de "Çin devletiyle şirketler arasındaki bağ henüz açıklığa kavuşmamış" diyerek ihtiyatlı davransa da, genel tez kanıtlanmış bir stratejiden çok olası bir örüntü okuması düzeyinde kalıyor.

Yusuf Ziya Cömert — Karar

Husilere karşı savaşır mıyız?

"Amerikalılar, Mekke Anlaşması'nı işaret ederek Türkiye'nin Husiler'e karşı savaşması gerektiğini söylüyor."

"Husiler, Şia'nın Zeydiyye mektebine mensuptur."
"Birinci Dünya Savaşı sırasında Şerif Hüseyin İngilizlerle ittifak edip Osmanlı'ya karşı savaşırken Zeydilerin yani Husiler'in lideri İmam Yahya Hamidüddin Osmanlılar'ın yanında durdu."
"Husiler, dünyanın en önemli ticari deniz yollarından biri olan Babülmendep Boğazı'nı kontrol ediyor."
"Türkiye böyle bir savaşa girer mi? Zannetmiyorum."

Değerlendirme: Cömert, güncel bir dış politika sorusuna tarih üzerinden yaklaşıyor; Osmanlı-Husi ilişkisinin yüzyıl önceki seyrini hatırlatarak bugünkü olası ittifak kırılmalarına dikkat çekiyor. Yazının kendi sonucu da temkinli: ABD baskısına rağmen Türkiye'nin fiilen bir Husi savaşına girme ihtimalini düşük görüyor.

Melih Altınok — Sabah

Trump'a istihbarat ve Netflix işbirliğinde komplo

"Tanıdığımız Trump, istihbarata da Netflix'e de bunların ipini tutanlara da bu komplonun bedelini ödetir."

"Netflix, birkaç gün önce Trump'ın Türkiye'deki NATO Zirvesi dönüşünde havalimanında gizlice uçak değiştirmesiyle ilgili bir belgeselin tanıtımını yapmaya başladı."
"Ama gün gibi ortada olan, ABD istihbaratının Başkan'la çocuk gibi oynadığı."
"Belgeselde Trump'ın ABD'de uğradığı suikast girişimlerinin sorumlusu olarak açıkça İran'a işaret ediliyor."
"Jimmy Fallon'un NBC'deki şovuna kabin servis arabasıyla çıkması ülkedeki havayı özetliyor."

Değerlendirme: Altınok, bir Netflix belgeselinden yola çıkarak Trump'ın kendi istihbarat teşkilatına duyduğu güvensizliği ve bunun stüdyo işbirlikleriyle "komplo" boyutuna taşındığını iddia ediyor. Türkiye'nin belgeselde "güvensiz ülke" olarak gösterilmediğini bizzat teyit etmesi dikkat çekici bir denge unsuru; ancak "komplo" ve "bedel ödetir" gibi ifadeler kanıttan çok yorum düzeyinde kalıyor.

Tekil yazı

Yapay zekâ tartışması ve Türkiye'nin ilgisizliği

Dünya, yapay zekâ şirketlerinin kendi çalışanlarının uyarılarıyla sarsılırken, Türkiye'nin bu tartışmanın neresinde durduğu soruluyor.

Mustafa Karaalioğlu — Karar

Dünya neyi konuşuyor, biz neyden vazgeçmiyoruz?

"Bunlar yakında her şeyi hackleyebilecek, herhangi bir alanı bir gecede dönüştürebilecek, gerçek güç ve kaynaklar elde edebilecek insanüstü sistemler haline gelecek. Bu sistemlerin 10 yıl içinde 'insanlığı öldürebileceği' ihtimali ciddi bir risktir."

"Yapay zeka konusunda yeterince sorumlu davranmadığını söyledi ve istifa etti."
"Yapay zeka geliştirme işlemlerinin yavaşlatılması gerektiğini kabul etti."
"Biz neden bu büyük tartışmanın içinde değiliz? Neden her konuda en baştayız ama bu ciddi meselede bir fikir dahi ileri süremiyoruz? Cevabı basit. Bilmiyoruz, bilemiyoruz."
"Yapay zeka bu amaca hizmet ediyorsa anlamlıdır, yoksa ister dünyayı ele geçirsin ister dünyanın hizmetinde kalsın mana ve ehemniyeti yoktur."

Değerlendirme: Karaalioğlu, büyük yapay zekâ şirketlerinden içeriden gelen güvenlik uyarılarını aktararak Türkiye'nin bu küresel tartışmadan neredeyse tamamen kopuk kaldığını, gündeminin iç siyasi mücadeleye kilitlendiğini savunuyor. Teşhis keskin ve öz eleştirel; ancak yazı, bu kopukluğu aşmak için somut bir öneri sunmuyor, tespitte kalıyor.

Ortak vurgu

Futbol gündemi

Süper Lig'de Galatasaray'ın Kocaelispor karşısındaki mücadelesi ve Arda Güler'in Real Madrid'deki konumu, hafta içi ve hafta sonu bir arada gündemi belirledi.

Uğur Meleke — Hürriyet

Bir Sporting, PSG Kocaeli hikayesi!

"Galatasaray'ın 2019'da Şampiyonlar Ligi'nde PSG'ye 5-0 kaybettiği bir müsabaka var... Yıllar sonra o maça bakıp insan akıl sır erdiremiyor Emre Mor'un santrfor oynamasına."

"Kocaelispor, Süper Lig'in oyun tanımı net, her maç ne sergileyeceklerini aşağı yukarı bilebildiğin takımlarından."
"İki sezondur da her maçta Galatasaray'ı çok yıpratıyorlar. Geçen sezon iki devrede de kaybetmediler."
"Leao-Deniz bağlantısı dikkat çekiciydi, Okan Buruk'un Lizbon'da başlatmadığı iki isim İstanbul'da gayet etkiliydiler."
"Ben hafta içi Lizbon'da Barış'ın santrfor başlamasına o şaşkınlıkla bakıyorum doğrusu."

Değerlendirme: Meleke, Kocaelispor'un istikrarlı direnişini Selçuk İnan'ın transfer isabetine bağlarken, Okan Buruk'un santrfor tercihlerindeki tutarsızlığı 2019'daki tarihi PSG mağlubiyetiyle ilişkilendiriyor. Taktik gözlem güçlü, ancak yazı büyük ölçüde yazarın öznel saha izlenimine dayanıyor.

Murat Özbostan — Sabah

Oyunun kaderine dokunan bir Türk

"Beni oynatıp oynatmamak sizin tercihiniz, ama sahaya çıktığımda ne yapacağımı ben biliyorum."

"Mourinho onu kulübeye mahkûm etmeye çalışsa da Arda Güler, sahaya çıktığı anda verdiği cevapla tartışmaların yönünü değiştirdi."
"Top ayağına geldiğinde tribünlerin yükselen sesi, Arda'nın yalnızca takım arkadaşlarının değil, binlerce futbolseverin de beklentisini taşıdığını gösterdi."
"Arda, sözle değil futbolla konuştu."
"Kulübede bekleyen bir genç değil, sahaya çıktığında oyunun kaderine dokunan bir yıldız var."

Değerlendirme: Özbostan, Arda Güler'in Mourinho ile süre tartışmasını doğrudan alıntı gibi kurgulanmış bir iç ses üzerinden anlatıyor; bu, güçlü bir anlatım tercihi ama gerçek bir alıntı değil, yazarın yorumu. Metnin tamamı öznel bir hayranlık diliyle kurulmuş; sahadaki performansa dair somut istatistik yer almıyor.

Tekil yazı

Otomotiv: Manuel vitesin sonu

Türkiye otomotiv pazarında on yıllık bir dönüşüm tamamlanıyor: manuel vites neredeyse tarih oluyor.

Ufuk Sandık — Sabah

Manuel vites bitti

"10 yıl önce yüzde 42,7 olan manuel vitesli otomobillerin pazar payı 2026'da yüzde 3'e geriledi."

"Otomatik vitesli otomobillerin payı ise yüzde 97'ye çıktı."
"Düne kadar sedan ülkesi olan Türkiye, SUV ülkesine dönüştü."
"Bu dönemde 547 bin 126 otomatik vitesli otomobil satılırken, manuel vitesli otomobil satışı ise 17 bin 115 adette kaldı."
"Türkiye'de bugün itibarıyla manuel şanzımanlı otomobiller, filolar tarafından tercih ediliyor."

Değerlendirme: Sandık, ODMD verileriyle desteklenen sade ve tartışmasız bir sektör analizi sunuyor; siyasi bir pozisyon içermiyor. Segment bazlı kırılım (A'dan F'ye) ve dizel-elektrikli geçişini aynı tabloya eklemesi, teknolojik dönüşümün tek boyutlu olmadığını gösteriyor.

Tekil yazı

Vefa ve alçaklık: Hayvan hakları

Aynı hafta gelen iki haber ve iki fotoğraf, sadakat ile zulmü yan yana koydu.

Fatih Çekirge — Hürriyet

İşte vefanın ve alçaklığın fotoğrafı

"Arkasında ayakları iple bağlanmış bir can sürükleniyor."

"Narkotik Şube Müdürlüğü'nde görev yapan narkotik köpeği Naz emekli oldu. Ve birlikte görev yaptığı polisler Naz için duygu dolu bir veda partisi düzenlendi."
"Sultantepe Mahallesi yolunda 01 FJ 992 plakalı bir kamyonet... Kamyonetin kasasında da bir çocuk öylece bakıyor."
"O kamyoneti kullanan alçak, protestoları görünce hemen yan yollara sapıp kayboluyor."
"Lütfen bulun ve cezalandırın bu alçaklığı. Hiç olmazsa ibret olur da biraz olsun huzur buluruz."

Değerlendirme: Çekirge, emekli olan bir narkotik köpeğine düzenlenen veda töreni ile bir köpeğin bir aracın arkasında sürüklendiği görüntüyü karşı karşıya koyarak duygusal bir kontrast kuruyor. Şanlıurfa Valisi'ne doğrudan çağrı yapması, yazıyı bir gözlemden somut bir eylem talebine dönüştürüyor; failin kimliği ve akıbeti hâlâ bilinmiyor.

Erişim notu

Sözcü'den erişilemeyen iki köşe

Bu sayının hazırlandığı saatte Sözcü'nün iki köşe yazarının metinlerine erişilemedi; içerik icat etmek yerine durumu olduğu gibi bildiriyoruz.

Saygı Öztürk — Sözcü

Erdoğan niçin kasımda sandık istemiyor?

Bu köşe, yayın saatinde erişime kapalıydı. Sayfada yalnızca şu ön bilgi görünüyordu: köşe yazısının belirli bir saatte yayına gireceği ve erken erişimin yalnızca reklamsız Sözcü üyeleri ile ücretli X üyeleri için mümkün olduğu belirtiliyordu.

"Köşe yazısı saat 11'de sitemizde olacak. Reklamsız Sözcü üyelerimiz ve ücretli X üyelerimiz yazıya erken erişim sağlayabilir."

Değerlendirme: Başlıktan, yazının Kasım ayında erken seçim ihtimaline dair bir tez öne süreceği anlaşılıyor; ancak görünür tek metin bu erişim uyarısı olduğu için içeriği yorumlamak veya alıntılamak mümkün değil. Bu nedenle uydurma bir özet yerine erişim engelinin kendisini raporluyoruz.

Necati Doğru — Sözcü

Kara para yıkama hamamında keseci!

Aynı erişim kısıtı bu köşe için de geçerliydi; sayfada yayın saatini bildiren aynı ön bilgi dışında görünür metin yoktu.

"Köşe yazısı saat 11'de sitemizde olacak. Reklamsız Sözcü üyelerimiz ve ücretli X üyelerimiz yazıya erken erişim sağlayabilir."

Değerlendirme: Başlık, bir kara para aklama iddiasına ve buna aracılık edenlere ("keseci") işaret ediyor — muhtemelen bu sayıdaki servet/altın gündemiyle tematik bir bağı olabilir. Ancak görünür metin bulunmadığından bu bağlantıyı varsayım olarak bile öne süremeyiz; yazı erişilebilir hale geldiğinde değerlendirilmelidir.